You are here

سنگسر.آی آر

نخستین و پربازدیدکننده ترین سایت شهرستان مهدیشهر

شنبه, 30 تیر 1397

آثار میترائیسم (آیین مهر) در مهدیشهر

ایمیل پرینت PDF

 

 

با توجه به اينکه آيين پارتيان(اشکانيان) مذهب همر بوده است و سنگسر نيز در محدوده اوليه آنان به ويژه نزديک به هکاتم پيلوس(شهر صد دروازه) پايتخت اشکانيان قرارداشته و در قرن هاي بعد با ظهور ايين هاي ديگر به علت دور بودن از جاده اصلي و واقع بودن در محدوده کوهپايه آثار آن در آداب و رسوم ونام هاي مردم سنگسر باقي مانده است که دلايل آن به شرح زير بيان مي گردد.

 

1-    درگاهنماي سنگسري دو بار با نام خداي ايران باستان بر مي خوريم يکي به صورت «ورمز» که نخستين روز هر ماه و به نام اهورامزداست و ديگري « دم » ماه دي است ودر بندهشن آمده که «دي»خود شکل ديگري از نام اهورامزدا مي باشد که خداي هستي آفرين است.نام سه امشاسپند يعني خرداد و مرداد و شهريور در سه ماه به صورت «اوريا» و مرداله م و نام سه ايزد يعني تير (تيشر) ومهر و آبان در سه ماه سنگسري يعني تيره م وميرونه م و آونه م در رديف ماه هاي سنگسري قراردارد. اين سه ايزد نيز در بندهشن در شمار امشاسپندان ذکر شده اند يعني مقدسان همه زمان ها . نشان ديگر ايزد مهر در سنگسر در نام زنان بر جاي و آن نام زيباي سنگسري «مهر گيم» است که به معني «مهر آسا» است.از بهمن امشاسفند که فرو نشاننده خشم ومروج صلح و آشتي بود تنها نشاني در نام زنان سنگسري به صورت «بهمنا» باقي است که از نام هاي  باستاني سنگسري ها و در قدمت مانند «مهرگيم»است.(البته نام بهمن را براي مردان در سال هاي اخير برگزيده اند.)

 

2-   از جشن هاي قديم نوروز که آغاز سال وجشن فرودگان نيز بوده، وجشن تيرگان که همچنان در سيزدهم «تيره م»يا تير ماه سنگسري واقع مي شود در تقويم سنگسري و ميان سنگسري ها جاي خاص دارند.

 

3-  بقاياي معبد کوچک آناهيتا در سنگسر. نام کامل اين ايزد (اردوي سوراناهيت) مرکب از سه جزء: (ارد) به معني «پاک وناآلوده»که روي هم به معني «بالنده تواناي پاک» است.از پرستش اناهيت براي نخستين بار در زمان پادشاهي اردشير دوم هخامنشي (404-359 پيش از ميلاد) دو سند به جاي مانده که يکي در شوش و ديگري در همدان کشف شده است. اردشير در کتيبه شوش مي گويد : (... به درخواست اهورامزدا وآناهيت وميترا من دوباره اين ايوان را ساختم. مي خواهم که اهورامزدا و اناهيت وميترا در پناه خود گرفته از هر کينه ودشمني نگاهداري نمايند و آنچه من ساختم ويران نسازند وآسيب نرسانند).

کتيبه همدان نيز که درباره بنائي است تقريباً به همين مضمون مي باشد.

 

بعدها پرسش اناهيتا همراه شد با ساختمان آتشکده ها و معابري به نام او وچون عنوان نگهباني آب هاي روي زمين را داشت پرستشگاه هاي او روي چشمه هاي آب بنا م مي شد که آثار آن در گوشه وکنار کشور ايران ديده مي شود. يکي از آن پرستشگاه ها روي چشمه اي در «راه بند» سنگسر بنا شده و بنا به اظهار شادروان چراغعلي اعظمي سنگسري پزوهشگر اين منطقه تا حدود پنجاه سال پيش آثاري از آن برجاي ب.ده و در سال 1326 خورشيدي به شرح زير مورد مطالعه وي قرار گرفته است :

 

از آن پرستشگاه تنها در و ديوار به هم پيوسته در حد شرقي و جنوبي چشمه اي که از زمين مي جوشيد با اين مشخصات در قسمت غربي محل چشمه هاي راه بند باقي بود:

ديوار شرقي به ارتفاع تقريلاً 90/1 متر وطول 5/2 متر بود.در وسط اين ديوار درارتفاع تقريباً 50/1 متر طاقچه اي به عمق تقريبي ده سانتي متر وطول قاعده نيم متر وجود داشت.

ديوار جنوبي به همين ارتفاع امّا طول تقريبي آن 90/1 متر بود وطاقچه نداشت و در آن شکستگي پيدا شده بود.

جنس مصالح از ساروج وبسيار محکم ونوعي بود که تشخيص آن با پايه سنگي بزرگ که برآن قرارداشت غير ممکن مي نمود.از شکل طاقچه و نوع مصالح به نظر مي آمد که از آثار دوره هاي کهن است.

 

4-   واژه هاي مذهبي _ پاره اي از واژه هاي سنگسري حکايت ار اعتقادات و اعمال مذهبي زردشتي در قديم الايام دارد. ار آن جمله اند :

شوي _ پيرهن مقدس، سدره = شپيک ستره _ سدره يا همان پيرهن مقدس.زنافر _ مقدار کم اهميت ،تنافور. فتات_ کاملاً شسته شده ، پاتياب شستشوي همراه با او را دياتطهير مذهبي.

جاجسته که به پهلوي گجستک به معني ملعون است که بيشتر همراه با نام اسکندر و افراسياب واهريمن و غيره است.

گوراسکا_ دخمه وسوراخ مخوف،گراستيک_ سوراخ اهريمني.

 

5-   پاره اي اصطلاحات ورسوم سنگسري ها نيز حکايت از اعتقادات کهن ملّي دارد، مانند :قسم خوردن به «سويي چراغ» يا سوگند خوردن به «اجاق گرم» يا خاموش نکردن چراغي که شب عيد نوروز روشن مي کنند تا اينکه خود با تمام شدن سوخت خود به خود خاموش گردد.

برافروختن بوته هاي هيزم وپرتاب آن به بام ها.

هنگام در گذشت اشخاص تا سه روز آتش افروختن.

در (صد در نثر)که احکام مذهبي زردشتي در آن درج است،چنين آمده :

« اينکه چون کسي از دنيا بشود در آن سه  روز جهد بايد کردن تا پيوسته يشت سروش مي کنند وآتش مي افروزند واوستا مي خوانند.چه روان سه روز در اين دنيا مي باشد» يا پختن گولاچ در پايان سال که همان «درون» است که در ايران قديم آن را به ياد درگذشتگان از آرد گندم و روغن درست مي کردند ودر سنگسر اين نان را در پايان سال در هر خانه اي مي پزند.

 

6-   اعتقاد راجع به ستارگان – سنگسري ها معتقدند که هر شخصي را ستاره اي است که با مرگ او افول مي کند وحرکت سريع شهاب ها که شب ها در آسمان بي ابر رويت  مي شود دليل بر وفات مردم در گوشه وکنار دنيا مي دانند.

 

در کتاب پهلوي «مينو خرد» نيز در بخشي از پاسخ به سئوال چهل ونهم چنين آمده است : (ترجمه فارسي) «بقيه اختران بي حساب و شمار که پيدا هستند فروهر ساکنان گيتي گفته شده اند».

و در دنباله آن هم چنين آمده اند :

«چه همه دام و دهش دادار او هرمزد به گيتي داد چه زائيدني اند، چه روئيدني اند، هر تني را،هم گهر فروهري پيداست».

 

Tags: در, از, به, با, ها, که, است, آن, را, اين, نام, سه, هاي, سنگسري, مي

Share:Ask!BlinkBits!Blinklist!Blogmarks!BlogRolling!Cannotea!Del.icio.us!Digg!Diigo!DZone!Free and Open Source Software NewsFacebook!Fark!Faves!FeedMeLinks!Furl! GodSurfer!Google!linkaGoGo!Live!Ma.gnolia!Maple!Mister-Wong!Mixx!MyLinkVault!MySpace!Netscape!Netvouz!Newsvine!RawSugar!Reddit!ShoutWire!Simpy!Slashdot!Smarking!
Spurl!Squidoo!StumbleUpon!Swik!Tailrank!Technorati!Wists!

نظرات   

 
0 #2 nobakht 1392-05-07 01:18
صولا مطالبي كه آورده‌ايد در همه جاي ايران كم و بيش وجود دارد و چنانچه قصد شما نشان دادن قدمت قوم سنگسري است مي‌توانستيد به اسنادي بسيار معتبرتر بپردازيد
امروز نه در سنگسر بلكه در هيچ نقطه از ايران هيچ اثر مهرپرستي بجاي نماينده است. بهتر بگويم مهركده‌اي برجاي نيست. برخي گفته‌اند در زير مقبره شاه چراغ شيراز مهركده‌اي باستاني وجود دارد كه البته محل شك است و صد البته غير قابل اثبات. بيه بيان بهتر جز در اروپاي مركزي جاي ديگري در دنيا مهركده‌اي باقي نيست. لذا نسبت دادن آثار مهري به سنگسري ها مطلقا علمي نبوده مصداق دفاع بد است.
از سوي ديگر صرف نام اورمزد در روزهاي ماه (كه تقريبا در همه جاي ايران وجود داشته) نام آناهيتا (كه دومي الهه و نخستين خدابانوي قدرتمند دوره ساساني بوده) در نام زنان و يا مانند اينها اصلا دليل مهري بودن سنگسري ها نيست. الا اينكه بدانيم در هزاره دوم پيش از ميلاد تقريبا همه ايران مهرپرست بوده و طبعا سنگسري ها هم از قاعده مستثنا نيستند
بازگو کردن
 
 
0 #1 دكتر محمد نوبخت 1392-05-07 01:17
دوست عزيز و همشهري غيور
بياد داشته باش دو چيز هميشه يك سنت يا پديد خوب را بكلي از بين مي برد. يكي آنكه خوب به آن حمله كني و دوم اينكه بد از آن دفاع كني... سوگمندانه امروز در بين جوانان سنگسر و ناسيوناليست پديده «بد دفاع كردن» از سنگسر و آداب و سنن آن بيشتر ديده مي شود تا كنشهاي علمي و مستند.
مطلب شما تحت عنوان استاد ميترائيسم سنگسريها هيچ ربطي به عنوان نداشت.
مصاديق قيد شده در اين مقاله نشانه پراكندگي آموخته ها شماست كه لازم است بيشتر در خصوص اسطوره شناسي و البته فرهنگ و زبانهاي باستان مطلب بخوانيد.
ا
بازگو کردن
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن